Văn hóa - Xã hội - Pháp luật

Vũ Điệu Xòe Trên Cao Nguyên

            Mỗi khi có hội, có lễ, người Tày Tả Chải – Na Hối (Bắc Hà) lại tổ chức xòe. Xòe để cấy lúa thành bông, xòe để cây bông thành bắp, xòe để trai gái thành đôi, xòe để quên đi những mệt nhọc của cuộc sống bộn bề hàng ngày. Kể từ đó, những điệu xòe “phạt khẩu”, “pi-a”, “đan sao”… của người Tày ở Tà Chải đã quyến rũ du khách trong và ngoài nước, làm nên thương hiệu của vùng đất giàu bản sắc văn hóa trên cao nguyên trắng Bắc Hà đầy mộng thơ. Người Tà Chải có nhiều cách làm hay nhằm bảo tồn văn hóa dân tộc, phục vụ phát triển du lịch để xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới.

             Xòe Tà Chải một trong ba báu vật của Bắc Hà

             Trên hành trình tìm hiểu và khám phá những nét văn hóa đặc sắc của tộc người, chúng tôi đến với cao nguyên Bắc Hà quanh năm mây mù sương trắng để tìm hiểu những điệu xòe làm đắm say lòng người, nhịp xòe cùng  với rượu ngô trong buổi chợ phiên đã tạo nên một thương hiệu văn hóa riêng cho miền cao nguyên trắng thơ mộng này.

            Xã Tà Chải và Na Hối nằm ngay sát thị trấn du lịch Bắc Hà, có chín thôn bản, chủ  yếu là đồng bào dân tộc Tày sinh sống từ lâu đời quanh con suối Na Cồ trong xanh, yên ả. Người Tày ở Tà Chải – Na Hối nổi tiếng với các điệu múa xòe độc đáo mang đậm bản sắc địa phương. Đến Tà Chải – Na Hối hỏi múa xòe có từ bao giờ, không ai có thể trả lời được, những người già nhất của Tà Chải – Na Hối cũng chỉ biết rằng khi họ lớn lên thì xòe đã có rồi. Họ chỉ biết mảnh đất Bắc Hà yêu thương này có 3 báu vật níu giữ lòng người đó là Rượu ngô bản Phố, chợ Phiên và xòe Tà Chải

            Nhịp xoè là hoạt động không thể thiếu trong ngày hội ở Tà Chải và Na Hối. Tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác, nam nữ đều hoà mình vào những điệu xoè truyền thống trong tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng kèn pí lè rộn rã. Và nó trở thành báu vật của cao nguyên đá bồng bềnh mây trắng này.

            Tìm đếnÔng Lâm Văn Lù, một nghệ nhân về múa xòe ở xã Tà Chải, khi ông cùng người vợ của mình đang ôn lại những kỷ niệm xưa kia ông và vợ quen nhau trong điệu xòe. Dường như với niềm đam mê xòe, ông Lù đã gắn cả cuộc đời mình với những điệu xòe. Niềm đam mê xòe của dân tộc mình đến với ông từ khi ông 18 đôi mươi, từ những buổi theo anh chị lớn đi xòe, sau này tham gia vào bộ đội, rồi phục viên trở về ông vẫn hăng say với điệu xòe và theo nó cho tới bây giờ. Ông là một trong số ít những người cao niên trong làng tham gia còn vào đội xòe, hiểu về điệu xòe quê hương. Đối với ông và người dân nơi đây Xòe là một thứ không thể thiếu trong cuộc sống. Ông thuộc tất cả các điệu xòe, biết sử dụng tất cả các loại nhạc cụ.

            Xưa kia múa xoè chỉ dành phục vụ cho gia đình thổ ty Hoàng A Tưởng giàu có và quyền thế nhất cả vùng núi Bắc Hà. Vào đêm 30 tết, theo phong phục  khi tiếng gà đầu tiên của năm mới cất tiếng gáy là lúc người làm ở nhà thổ ty ra suối lấy nước mới, và đó cũng là lúc xòe bắt đầu. Xòe chỉ được dành biểu diễn cho gia đình thổ ty, quan khách và các vị thống lý các vùng lân cận thưởng thức.

            Lần công tác này chúng tôi quen được vợ chồng ông bà Sophia đến từ nước Pháp. Họ là những người làm về văn hóa, lần đầu tiên đến Viêt Nam và chặng dừng chân đầu tiên của họ là Bắc Hà.. Đến Bắc Hà vợ chồng Sophia không ngủ tại khách sạn mà lựa chọn Stay Home để lưu lại, thú vị hơn nữa khi ở tại nơi đây ông bà được chủ nhà mời đội xòe đến và biểu diễn. Thích thú xen lẫn với ánh mắt ngạc nhiên khi xem những khúc đoạn xòe của đôi vợ chồng trẻ. Ông Sophia chia sẻ “Tôi đã đi nhiều nước nhưng đến Việt Nam, điệu muá xòe của các bạn thật là tuyệt vời. Tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác, nam nữ đều hoà mình vào những điệu xoè  truyền thống trong tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng kèn rộn rã.”

             Bảo tồn báu vật của vùng miền….

           Ðể bảo tồn và phát triển các điệu xòe truyền thống, cấp ủy và chính quyền xã Tà Chải thực hiện chủ trương dựa vào dân, xây dựng và duy trì các đội xòe tại các thôn bản, dòng họ, cụm dân cư. Ðến nay, toàn xã Tà Chải có năm đội xòe ở các thôn Na Kim, Na Pác Ngam, Na Lo, Na Lang và Na Hối. Mỗi đội thường có từ 12 đến 15 nghệ nhân nòng cốt, thường xuyên tập luyện vào lúc nông nhàn hoặc ban đêm, tại nhà văn hóa hoặc nhà trưởng thôn.

            Lãnh đạo ủy ban xã thống nhất với Ban giám hiệu các trường học trên địa bàn (tiểu học và THCS) mỗi tuần dành từ một tới hai tiết học ngoại khóa để tuyên truyền và dạy các em những điệu xòe cơ bản, “giáo viên” là những nghệ nhân trong xã được ủy ban mời đến. Ðây là một cách thiết thực để “phổ cập” xòe trong học sinh, từ đó tạo nền tảng và những hạt nhân trong các đội xòe thôn, đội văn nghệ xã.  Ông Nguyễn Hữu Sơn –  Giám đốc sở Văn hóa Thể thao và Du lịch cho biết, “Xòe Tà Chải ở Bắc Hà là sự giao thoa, tiếp biến với điệu Van của Pháp, khi người pháp lên xây dựng những đội xòe cho dinh Hoàng A Tưởng họ đã vô tình mang theo những nhịp của điệu Van vào trong xòe,  chính điều đó khi gặp xòe của người Tây nó đã trở thành nét riêng, mang hơi thở riêng của người Tày nơi đây. Và sự giao lưu này cho đến ngày nay nó đã hòa quyện vào nhau và nếu không thật sự am hiểu thì không thể nhận ra đâu là xòe Tày, đâu là điệu Van Pháp. Điều đó đã làm nên nét độc đáo và đặc sắc riêng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.”

            Nét đẹp trong các làn điệu xoè truyền thống đã trở thành nét văn hóa tiêu biểu, đặc trưng của người Tày Tà Chải – Na Hối (Bắc Hà). Các điệu xoè còn thể hiện sự gắn kết cộng đồng, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo. Vì vậy, xoè Bắc Hà là một trong những di sản văn hoá đang được nhiều người quan tâm tìm hiểu. Khách quốc tế đến với Bắc Hà rất thích được tham gia, thưởng thức và  tìm hiểu về nguồn gốc của vũ điệu này.

            Mỗi khi xòe cất lên, rộng thêm báo hiêu một năm mùa màng bội thu. Để tiếng khèn, tiếng pí rộn rã khắp rải cao nguyên thơ mộng. Tạm biệt Bắc Hà, nhưng lòng vẫn vương mắc theo những điệu xòe uyển chuyển, nhịp nhàng, sự đằm thắm duyên dáng của thiếu nữ Tày. Hẹn gặp lại Bắc Hà!.

 Nguyễn Quốc Trung

Thảo luận

One thought on “Vũ Điệu Xòe Trên Cao Nguyên

  1. Tít sao viết hoa không đúng thế?
    Bài thiếu ảnh, thiếu đi một nửa của sự hấp dẫn
    7-

    Posted by Trường Giang | 31/08/2012, 11:33 sáng

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Lưu trữ

Nhập địa chỉ email để nhận các thông báo về bài viết mới

Join 4 other followers

Tháng Tám 2012
M T W T F S S
    Sep »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Lượng truy cập trang

  • 18,258 hits

Blogs I Follow

All AJC

Trang tin tức tổng hợp về sinh viên Học viện Báo chí & Tuyên truyền

%d bloggers like this: